Masz alergię pokarmową? Zobacz na co musisz uważać

W ciągu ostatnich lat obserwuje się zwiększanie częstości chorób alergicznych. Dotyczy to zwłaszcza populacji krajów wysokorozwiniętych (w tym także Polski), gdzie już ponad 1/3 ludności wykazuje cechy alergii. Dlatego też Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) uznała alergię za epidemię XXI wieku.

Więcej

alergia a dieta. żywienie w alergiach pokarmowych

Alergia a dieta. Żywienie w alergiach pokarmowych

Nie jest tajemnicą, że zapadalność społeczeństwa na choroby alergiczne systematycznie rośnie. Naukowcy tendencję tę zauważają już od ponad 50 lat, zwłaszcza wśród krajów wysokorozwiniętych. Alergią nazywamy odbiegającą od normy reakcję układu odpornościowego na specyficzny związek (alergen), na który dany organizm się uczulił. Przyjmuje ona różne postaci, np.: alergii pokarmowej, wziewnej czy kontaktowej i prowadzi do wystąpienia rozmaitych objawów (łzawienie, katar sienny, duszności, biegunka czy nawet zagrażający życiu wstrząs anafilaktyczny). Tematem tego artykułu jest powiązanie diety z alergią, w związku z czym skupimy się przede wszystkim na nadwrażliwościach pokarmowych.

Więcej

Celiakia czyli nietolerancja glutenu

Glutenozależna choroba trzewna, czyli celiakia jest określana, jako schorzenie immunogenetyczne oparte na nietolerancji glutenu. Celiakia jest chorobą wrodzoną związaną prawdopodobnie z mutacją genów. Ponieważ nie występuje jedna konkretna mutacja, można wyróżnić kilka odmian tej choroby.

Obecnie wyróżnia się trzy postaci celiakii:

  • Postać klasyczna – ujawnia się stosunkowo wcześnie, około 1-2 roku życia. Występujące objawy dotyczą głównie przewodu pokarmowego. Obecnie występuje rzadko ze względu na zmianę zaleceń dotyczących wprowadzania glutenu do diety niemowląt.
  • Celiakia „cicha” – brak objawów ze strony przewodu pokarmowego lub są one bardzo skąpe. Występuje natomiast brak łaknienia, niedokrwistość, spowolniony rozwój fizyczny, zmiany nastroju i zanik kosmków jelitowych.
  • Celiakia latentna ­– jest również nazywana celiakią utajoną. Zwykle objawy ujawniają się dopiero pod wpływem działania takich czynników jak: infekcje, wzmożony
    i długotrwały stres oraz ciąża

 

Objawy

Celiakia wywołuje przede wszystkich objawy związane z nieprawidłowym funkcjonowaniem przewodu pokarmowego. Należą do nich: bardzo obfite i cuchnące stolce zawierające niestrawione resztki pokarmowe oraz znaczną ilość nieprzyswojonych tłuszczów, co może w konsekwencji prowadzić również do wystąpienia biegunek tłuszczowych. Długotrwałe oddziaływanie glutenu na przewód pokarmowy prowadzi do zaniku kosmków jelitowych.

Konsekwencją objawów związanych z układem pokarmowym są pozostałe objawy ogólne takie jak: wyniszczenie organizmu, brak łaknienia, zahamowanie rozwoju psychofizycznego u dzieci, niedokrwistość, krzywica związana z niedoborem wapnia, nietolerancja laktozy i sacharozy, niedobory witamin szczególnie tych rozpuszczalnych w tłuszczach.

Czym jest gluten?

Czynnikiem szkodliwym, który wywołuje objawy u osób cierpiących na nietolerancję glutenu są białka zbóż
a konkretnie pszenicy (gliadyna), żyta (sekalina), jęczmienia (hordeina) oraz owsa (awenina). Białką tym nadano wspólna nazwę „gluten”.

Toksyczne działanie glutenu

Gluten przyczynia się do spłaszczenia się błony śluzowej jelit oraz do zaniku kosmków jelitowych. Ograniczona w ten sposób powierzchnia wchłaniania składników odżywczych i upośledzenie trawienia pokarmów są przyczyną wyżej wymienionych objawów.

Mechanizm powstawania uszkodzeń błony śluzowej w celiakii nie został wyjaśniony. Sugeruje się,
że odpowiedzialny za tą chorobę może być niedobór enzymu trawiącego gluten. Mówi się również o swoistej alergii na gluten wywołanej nieadekwatną odpowiedzią układu immunologicznego na określone białka zbóż. Wśród osób zajmujących się leczeniem celiakii pojawia się, co raz więcej zwolenników teorii o autoagresji przeciwko komórkom jelit wywołanej obecnością w ich wnętrzu glutenu.

Leczenie

Jedynym sposobem leczenia celiakii jest leczenie żywieniowe, polegające na całkowitym wyeliminowaniu
z diety produktów zawierających gluten. Sprowadza się to do wykluczenia z jadłospisu produktów zawierających pszenicę, żyto, jęczmień i owies. Zboża te można skutecznie zastąpić ryżem, kukurydzą, prosem oraz skrobią pszenną, ponieważ nie zawierają one toksycznych białek za to dostarczają wszystkich składników odżywczych zawartych w zakazanych produktach.

W przypadku celiakii o podłożu genetycznym dietę należy stosować przez całe życie chorego. Jeśli choroba wystąpiła w przebiegu innego schorzenia np. nietolerancji laktozy, biegunki, długotrwałej antybiotykoterapii, dietę bezglutenową stosuje się tylko do chwili odbudowy kosmków jelitowych.

Nieprzestrzeganie zaleceń dietetycznych prowadzi do nawrotu objawów i dalszego niszczenia śluzówki jelit.

Dieta bezglutenowa

Dieta bezglutenowa powinna być dietą lekkostrawną, zawierającą znaczne ilości łatwo przyswajalnego, pełnowartościowego białka w postaci mięsa z drobiu, cielęciny, chudej wołowiny, królika i ryb. Witaminy
A, D, C, B9 oraz składniki mineralne zwłaszcza żelazo i wapń również powinny w znacznej ilości, znaleźć
się w diecie chorych na celiakię. Ograniczeniu poza produktami zawierającymi gluten podlegają również tłuszcze zwierzęce, potrawy smażone, przetwory mięsne w postaci kaszanek, pasztetów i tłustych wędlin. Pacjenci powinni unikać również kaw zbożowych, wód gazowanych i ostrych przypraw. U niektórych chorych występuje dodatkowo nietolerancja laktozy. W takim przypadku z diety eliminujemy również mleko i jego przetwory.Owoce i warzywa spożywane powinny być w postaci soków, przecierów i tartych surówek, aby błonnik w nich zawarty nie podrażniał ścian jelit. Podawanie chorym warzyw i owoców uzupełnia niedobory witamin z grupy B.

Wskazane jest regularne spożywanie posiłków, najlepiej o stałych porach i w niewielkich porcjach. Preferowanymi metodami obróbki termiczne potrwa jest pieczenie, gotowanie w wodzie lub na parze oraz duszenie bez dodatku tłuszczu.

Obecnie wielu producentów żywności wychodzi naprzeciw osobą cierpiącym na celiakię i dodaje
do swojego asortymentu produkty bezglutenowe. Dzięki temu bez większego problemu dostępne jest bezglutenowe pieczywo, w tym spody do pizzy, wyroby ciastkarskie, makarony, mąki i wiele innych. Należy jednak pamiętać, że tylko w przypadku produktów oznaczonych znakiem „przekreślonego kłosa” możemy mieć pewność, że nie będą one zawierały glutenu. Zdarza się bowiem, że produkty, które nie powinny zawierać glutenu np. płatki kukurydziane, mąki ryżowe, gryczane czy kukurydziane zawierają śladowe ilości tego białka, które mogą wywołać objawy chorobowe.

Alergia pokarmowa – epidemia XXI wieku.

orzeszekW ciągu ostatnich lat obserwuje się zwiększanie częstości chorób alergicznych. Dotyczy to zwłaszcza populacji krajów wysokorozwiniętych (w tym także Polski), gdzie już ponad 1/3 ludności wykazuje cechy alergii. Dlatego też Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) uznała alergię za epidemię XXI w.

Według danych epidemiologicznych alergia pokarmowa dotyczy ponad 4% osób dorosłych w Stanach Zjednoczonych, a także w krajach Europy Zachodniej. Nadwrażliwość na pokarm typu alergicznego występuje u 2,4–5% osób dorosłych i u 5–8% dzieci.

Co to jest alergia pokarmowa?
Alergia pokarmowa (nadwrażliwość pokarmowa) – jest nieprawidłową immunologiczną odpowiedzią organizmu na spożywany pokarm, który jest dobrze tolerowany przez osoby zdrowe.

Czynniki zwiększające ryzyko rozwoju alergii:

  • czynniki genetyczne – wrodzone lub dziedziczne cechy organizmu usposabiające do wystąpienia choroby alergicznej
  • czynniki środowiskowe
  • nieodpowiednia dieta niemowląt (żywienie sztuczne)
  • wczesne wprowadzanie uczulających produktów
  • rodzaj żywienia matki podczas laktacji
  • złe warunki sanitarno-higieniczne i związane z nimi infekcje jelitowe
  • antybiotykoterapia doustna, która poprzez uszkodzenie bariery jelitowej zwiększa wnikanie alergenów drogą pokarmową
  • czynniki wspomagające
  • niedojrzałość immunologiczna przewodu pokarmowego
  • defekty immunologiczne
  • schorzenia i wady wrodzone przewodu pokarmowego (niedojrzała bariera śluzówkowa jelita, obniżenie wydzielania soku żołądkowego, upośledzenie produkcji śluzu przez komórki kubkowe jelita)

 

Jak może się objawiać alergia pokarmowa?

Skóra:
– pokrzywka
– obrzęk naczynioruchowy
– wysypka
– rumienie
– atopowe zapalenie skóry
– kontaktowe zapalenie skóry
– opryszczkowe zapalenie skóry

Przewód pokarmowy:
– zespół alergii jamy ustnej
– bóle brzucha, nudności, wymioty, biegunka
– alergiczne eozynofilowe zapalenie przełyku
– alergiczne eozynofilowe zapalenie żołądka i jelit
– zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy
– zapalenie jelita grubego i odbytnicy
– celiakia

Układ oddechowy:
– alergiczny nieżyt nosa
– zapalenie spojówek
– duszność, świszczący oddech, kaszel
– astma

Zmiany uogólnione:
– wstrząs anafilaktyczny

Jakie pokarmy najczęściej wywołują reakcje alergiczne?

Niemowlęta
–   mleko krowie
–   soja

Dzieci
–   mleko krowie
–   jaja
–   orzeszki ziemne
–   oja
–   pszenica
–   ryby
–   skorupiaki

Dorośli
–   orzeszki ziemne
–   orzechy (laskowe, włoskie)
–   ryby
–   skorupiaki
–   mleko krowie
–   jajka

Jak się leczy alergię pokarmową?
Leczenie alergii/nietolerancji pokarmowej opiera się na zastosowaniu diety eliminacyjnej i wspomagającym leczeniu farmakologicznym.

Co to jest dieta eliminacyjna?
Dieta eliminacyjna to czasowe lub stałe usuniecie z żywienia chorej osoby szkodliwego lub źle tolerowanego pokarmu, z jednoczesnym wprowadzeniem w to miejsce składników zastępczych o równoważnych wartościach odżywczych.